Odzież ochronna w gospodarstwie rolnym

Współczesne rolnictwo jest nierozerwalnie związane z wykorzystaniem chemii rolnej. Środki ochrony roślin pozwalają na uzyskanie wysokich plonów, ochronę upraw przed szkodnikami oraz chorobami grzybowymi, a także skuteczną walkę z chwastami. Jednakże każda substancja, która jest zabójcza dla owadów czy grzybów, niesie ze sobą również potencjalne zagrożenie dla zdrowia i życia człowieka.

W trakcie wykonywania zabiegów agrotechnicznych, takich jak opryski, rolnik narażony jest
na bezpośredni kontakt z toksycznymi substancjami. Wiele osób wciąż bagatelizuje to ryzyko, wychodząc na pole w zwykłej odzieży roboczej, co jest błędem mogącym kosztować zdrowie. Wybór odpowiedniej odzieży ochronnej to nie kwestia mody czy wygody, lecz fundamentalna zasada bezpieczeństwa i higieny pracy w gospodarstwie rolnym.

Podstawą ochrony ciała podczas oprysków jest kombinezon ochronny. Nie może to być jednak przypadkowy strój przeciwdeszczowy. Odzież przeznaczona do pracy z pestycydami
musi spełniać rygorystyczne normy europejskie. W rolnictwie najczęściej stosuje się kombinezony należące do kategorii III odzieży ochronnej, która obejmuje zabezpieczenie przed zagrożeniami mogącymi prowadzić do śmierci lub trwałego uszczerbku na zdrowiu.

Najlepszym wyborem dla rolnika wykonującego standardowe zabiegi opryskiwaczem ciągnikowym lub samobieżnym są kombinezony typu 4/5/6. Są one zazwyczaj wykonane
z materiałów laminowanych lub mikroporowatych, które zapewniają szczelność wobec cieczy chemicznych, a jednocześnie pozwalają na minimalną cyrkulację powietrza, co jest kluczowe dla komfortu pracy, zwłaszcza w upalne dni. Charakteryzują się wysoką odpornością
na przenikanie substancji aktywnych zawartych w ŚOR.

Ważnym aspektem przy wyborze kombinezonu jest decyzja między odzieżą jednorazową,
a wielokrotnego użytku. W praktyce rolniczej coraz większą popularnością cieszą się kombinezony jednorazowe (lub tzw. krótkiego użytkowania). Ich przewagą jest pewność ochrony – po zakończeniu pracy lub w przypadku silnego zabrudzenia, kombinezon utylizuje się, eliminując ryzyko przenoszenia toksyn do domu, pralni czy kabiny ciągnika. Odzież wielorazowa, choć wykonana z grubszych i bardziej wytrzymałych materiałów, wymaga specjalistycznego prania, oddzielnie od ubrań domowych, co w warunkach gospodarstwa bywa trudne do przeprowadzenia, w sposób bezpieczny. Jeśli rolnik decyduje się na odzież wielorazową, musi ona posiadać wyraźne atesty odporności chemicznej i być regularnie sprawdzana pod kątem przetarć czy uszkodzeń powłoki impregnacyjnej.

Kombinezon to jednak nie wszystko. Newralgicznym punktem ochrony są dłonie. To właśnie ręce mają najczęstszy kontakt ze skoncentrowanym środkiem podczas wlewania
go do zbiornika opryskiwacza. Najlepsze rękawice rolnicze do oprysków wykonane są z nitrylu lub neoprenu. Absolutnie niedopuszczalne jest stosowanie rękawic skórzanych
lub materiałowych (nawet tych gumowanych tylko od spodu), ponieważ skóra i tkanina wchłaniają chemikalia. Rękawice nitrylowe powinny być długie, sięgające co najmniej
do połowy przedramienia, aby można je było szczelnie połączyć z rękawami kombinezonu. Istnieje zasada dotycząca noszenia rękawic: jeśli pracujemy z rękami uniesionymi do góry, rękawice wkładamy pod rękaw kombinezonu; jeśli ręce są skierowane w dół (co jest częstsze przy opryskach), rękawice naciągamy na rękaw, by ciecz spływała po nich, a nie do środka.

Kolejnym elementem zestawu jest ochrona dróg oddechowych. Wdychanie oparów pestycydów może prowadzić do ostrych zatruć, a w dłuższej perspektywie do chorób układu oddechowego i nerwowego. Zwykła maseczka higieniczna czy przeciwpyłowa (klasy FFP1, FFP2) jest nieskuteczna wobec oparów organicznych. Do pracy z opryskami niezbędna jest półmaska lub maska pełnotwarzowa wyposażona w odpowiednie filtropochłaniacze.

Nie można zapomnieć o obuwiu. Wchłanianie przez stopy jest realnym zagrożeniem, zwłaszcza gdy ciecz rozleje się na ziemię. Najlepszym obuwiem są gumowce wykonane
z tworzywa PVC lub nitrylu, certyfikowane do użytku chemicznego.

Wybierając najlepszą odzież rolniczą do oprysków, trzeba wziąć pod uwagę również ergonomię i komfort termiczny. Praca w polu często odbywa się w wysokich temperaturach. Szczelny kombinezon chemiczny może prowadzić do przegrzania organizmu i stresu cieplnego. Dlatego producenci oferują rozwiązania hybrydowe, w których przód kombinezonu (narażony na bezpośrednie opryskanie) wykonany jest z materiału nieprzepuszczalnego,
a tylny panel z materiału oddychającego, który pozwala na odprowadzanie ciepła i wilgoci. Taka konstrukcja jest kompromisem między bezpieczeństwem a wygodą, pozwalającym
na dłuższą pracę bez ryzyka zasłabnięcia. Mimo to, zaleca się robienie częstych przerw
i nawadnianie organizmu podczas pracy w pełnym rynsztunku.

Podsumowując, najlepsza odzież rolnicza do wykonywania oprysków to zestaw certyfikowany, dobrany do stopnia zagrożenia i specyfiki stosowanych środków. Nie ma miejsca na półśrodki. Inwestycja w kombinezon typu 4/5/6, solidne rękawice nitrylowe, maskę z filtropochłaniaczami A2P3 oraz gumowe obuwie to inwestycja w długie i zdrowe życie. Choroby zawodowe rolników rozwijają się latami, często bezobjawowo, dlatego profilaktyka w postaci profesjonalnej odzieży ochronnej powinna być priorytetem w każdym nowoczesnym gospodarstwie rolnym. Świadomy rolnik to taki, który chroni swoje uprawy, ale przede wszystkim chroni siebie i swoją rodzinę przed niewidzialnym zagrożeniem chemicznym.

Magdalena Krasowska
Starszy inspektor
PT KRUS w Lubaniu