Możliwość sprawdzenia statusu wniosku o dofinansowanie i wniosku o płatność.
Została uruchomiona nowa funkcjonalność w WFOŚiGW we Wrocławiu.
Ułatwienie dla beneficjentów programu Czyste Powietrze. Mieszkańcy Dolnego Śląska od teraz mogą w łatwy sposób własnoręcznie sprawdzić status swojego wniosku za pośrednictwem strony internetowej WFOŚiGW we Wrocławiu.
Aby skorzystać z nowej funkcjonalności, należy odwiedzić stronę główną WFOŚiGW we Wrocławiu i wybrać pole “Sprawdź status wniosku” znajdujące się po prawej stronie ekranu. Po wprowadzeniu danych osobowych beneficjenta wirtualny asystent wskaże, na jakim etapie znajduje się wybrany wniosek w programie Czyste Powietrze. Usprawnienie obejmuje zarówno wnioski o dofinansowanie, jaki i wnioski o płatność, a mogą skorzystać z niego wszyscy mieszkańcy Dolnego Śląska.
Beneficjenci programu Czyste Powietrze, którzy od 22 kwietnia do 28 listopada 2024 r. składali wnioski o dofinansowanie w ramach finansowania z FEnIKS, w przypadku braku możliwości częściowej lub całościowej realizacji przedsięwzięcia zgodnie z umową o dofinansowanie, mogą ubiegać się o przedłużenie terminu realizacji.
WFOŚiGW rozpatrzy każdą taką sprawę indywidualnie, z możliwością wprowadzania zmian do umowy – zarówno w zakresie terminów, jak i częściowego wykonania prac. Decyzje podejmowane są po analizie zgodności z celami programu i dopuszczalnymi terminami finansowania.
W sytuacjach, w których – po przeprowadzonej ocenie – nie ma możliwości dalszego utrzymania umowy lub spełnienia jej celów, WFOŚiGW może podjąć decyzję o jej wypowiedzeniu i wezwaniu do zwrotu otrzymanych środków.
Wymiana kopciuchów i termomodernizacja domów w sposób mądry, skuteczny, bez marnowania publicznych pieniędzy i z lepszą ochroną beneficjentów – to zreformowany program Czyste Powietrze, z zapewnionym od 2024 r. finansowaniem na ponad 30 mld zł. Wypłaty środków sukcesywnie rosną, wprowadzane są usprawnienia, by przyspieszyć ten proces.
Czyste Powietrze jest jednym z największych programów społeczno-klimatycznych w Europie. Realizuje go Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOŚiGW) we współpracy z wojewódzkimi funduszami ochrony środowiska i gospodarki wodnej (WFOŚiGW) i pod nadzorem Ministerstwa Klimatu i Środowiska.
To obecny rząd zapewnił stabilne finansowanie dla programu, pozyskując 13 mld zł z KPO, 7,9 mld zł z FEnIKS oraz kolejne 10 mld zł z Funduszu Modernizacyjnego na nową odsłonę programu. To otworzyło drogę do podpisywania umów i realizacji inwestycji, czyli nadrabiania zaległości poprzednich lat.
Dzięki temu od stycznia 2024 do końca października 2025 roku zrealizowano rekordowe wypłaty – ponad 10 mld zł. Kwota ta jest wyższa w stosunku do 8,7 mld zł wypłaconych przez wcześniejsze 5 lat (2019–2023). Wyszliśmy z zaległości w wypłatach za 2024 rok – wszystkie prawidłowo złożone wnioski o płatność z tego roku zostały rozliczone.
Poważne i systemowe nieprawidłowości w starym programie
Wprowadzone i chwalone przez poprzedników poluzowanie kryteriów programu bez zapewnienia jego dalszego finansowania to przyczyna dzisiejszych problemów beneficjentów i wykonawców, w tym zaległości w wypłatach. Zniesienie kosztów jednostkowych w 2023 r. oraz wprowadzenie prefinansowania w 2022 r. doprowadziły do ogromnej liczby wniosków, ale także do nadużyć ze strony wykonawców. Konieczna była głęboka reforma programu, który od 31 marca tego roku funkcjonuje w nowej formule.
W latach 2018–2023 przyjęto ponad 758 tys. wniosków o dofinansowanie i podpisano ponad 639 tys. umów. Natomiast środki wypłacono dla jedynie 490 tys. umów. Był to efekt m.in. braku zapewnionego finansowania programu.
Składane jeszcze w starym programie wnioski o dofinansowanie są teraz rozliczane po zakończeniu inwestycji. W ubiegłym roku wpłynęła rekordowa liczba wniosków o płatność – ponad 197 tys. na kwotę 4,77 mld zł. Wszystkie zostały ocenione, a te, które pozostały wymagają poprawy i uzupełnień – jest to obecnie ok. 2 proc. wniosków, czyli 4 634 na kwotę niespełna 148 mln zł.
Ochrona interesu publicznego i beneficjentów
To są trudne wnioski, które wymagają wielu uzupełnień. W programie Czyste Powietrze przed reformą akceptowano wnioski niemal automatycznie i wypłacano pieniądze bez rzetelnej weryfikacji, gdzie beneficjent nieświadomie mógł współfinansować nadużycia. WFOŚiGW mają prawo do kontroli i wstrzymania wypłaty środków w przypadku nieprawidłowości. To nie przejaw złej woli, lecz obowiązek troski o beneficjenta oraz dbania o finanse publiczne. Wszelkie odstępstwa od zasad, np. zawyżanie kosztów na fakturach, uznawanie kosztów niekwalifikowalnych, przymykanie oka na błędy wykonawców, mogłoby spowodować, że w przyszłości to beneficjent musiałby zwracać dotacje.
Przykładem może być wniosek, w którym beneficjent nie przedstawił jakiegokolwiek uzasadnienia wysokości kosztów, a wykonawca doliczył „koszty pośrednie”, które stanowiły nawet ponad 80 proc. W tej sytuacji WFOŚiGW poinformował beneficjenta, że jego koszt jest zawyżony i nie ma możliwości pokrycia wszystkich tych kosztów dotacją, ponieważ większa część kwot z faktur wystawionych przez wykonawcę to jego marża, a nie wartość towaru. W koszcie zarówno samych okien jak i drzwi cena m2 mieściła się w przyjętych uśrednionych cenach rynkowych, natomiast wysokość marży i kosztów pośrednich zdecydowanie zawyżała wartość przedsięwzięcia, których nie można pokryć z pieniędzy publicznych, np. za drzwi, których cena rynkowa wynosi ok. 4 tys. zł, a na fakturze wystawiono kwotę 10,8 tys. zł.
Konieczność uzyskania dodatkowych wyjaśnień wydłuża proces oceny i wypłaty środków. Jest to jednak działanie niezbędne z punktu widzenia gospodarności, chroniące interes ludzi składających wnioski o dotacje. Odmowa wypłaty w takich sytuacjach mogłaby skutkować koniecznością zwrotu wcześniej wypłaconej zaliczki. Dlatego WFOŚiGW umożliwiają wielokrotne uzupełnianie dokumentacji, działając w interesie beneficjentów i zgodnie z zasadą racjonalnego wydatkowania środków publicznych. Beneficjenci otrzymują zazwyczaj 1–2 wezwania do uzupełnienia dokumentów. Zdarzają się przypadki wymagające 3–6, a nawet więcej interwencji , co wynika z faktu, że przekazane korekty nadal zawierają błędy.
Pomoc poszkodowanym beneficjentom
Kierownictwo Ministerstwa Klimatu i Środowiska przyjęło projekt ustawy o pomocy poszkodowanym w programie Czyste Powietrze. To odpowiedź na problemy tych beneficjentów, którzy chcieli skorzystać ze funkcjonującej do jesieni 2024 r. poprzedniej wersji programu, otrzymali zaliczki, jednak ze względu na nierzetelność wykonawcy, nie mogli jej potem rozliczyć.
Przygotowane założenia przewidują m.in. możliwość zawieszenia ściągania nierozliczonych zaliczek od beneficjentów poszkodowanych przez nierzetelne firmy. Projekt ustawy został przekazany dziś do Zespołu Programowania Prac Rządu z prośbą o pilne procedowanie.
Działania wdrożone na rzecz sprawniejszego rozliczania
W 2025 r. wdrożono konkretne działania na rzecz wyjścia z zaległości:
– Regularne spotykania z przedstawicielami wykonawców.
– Opublikowanie przez NFOŚiGW tabeli kosztów jednostkowych w programie Czyste Powietrze finansowanego z KPO i FEnIKS, która pomaga beneficjentom programu w szacowaniu wydatków objętych dotacją, ułatwia także ocenę ofert wykonawców i przyspiesza ocenę wniosków o płatność.
– Opracowanie przez NFOŚiGW zbioru wytycznych/zasad porządkujących relacje WFOŚIGW z wykonawcami w celu sprawnego rozliczania wniosków o płatność i jak najszybszych wypłat dotacji.
Ponadto WFOŚIGW wprowadziły usprawnienia mające na celu przyspieszenie rozpatrywania wniosków, np. w Rzeszowie w ciągu tego roku udało się skrócić czas rozliczania wniosków o płatność z 9 miesięcy do 3,5 miesiąca.
WFOŚiGW zwiększyły zatrudnienie, wprowadziły pracę w godzinach nadliczbowych oraz w soboty, zatrudniają także czasowo dodatkowych zleceniobiorców oraz stażystów z urzędu pracy, a ponadto wykorzystują rozwiązania technologiczne do przyspieszenia obsługi wniosków.
Nowe Czyste Powietrze – wyższa jakość, lepsza efektywność
Od 31 marca 2025 r. program działa w zupełnie nowej formule – uszczelniliśmy kryteria i ukierunkowaliśmy pomoc do osób rzeczywiście ubogich energetycznie. Zaczynamy od audytu energetycznego, który wcześniej nie był obowiązkowy, a który wykazuje, czy dom wymaga termomodernizacji, a dopiero drugim etapem jest dobranie źródła ciepła. Dzięki temu wybieramy optymalne źródło ciepła, które będzie zużywało minimalną ilość energii do ogrzewania domu. Audyt energetyczny i optymalny dobór zakresu prac powodują, że proces przygotowawczy wydłuża się, ale wnioski są lepiej przygotowane.
W nowym programie od 31 marca wpłynęło 43 tys. wniosków o dofinansowanie i dodatkowo ponad 24 tys. jest zarejestrowanych w wersji roboczej, które są aktualnie uzupełniane. Przed reformą można było złożyć wniosek niepełny, pusty, podwójny, który podbijał statystyki, a nie zakończył się umową – to aż 115 tys. wniosków w statystykach.
Ponadto zaliczka nie jest już wypłacana „z góry”, lecz dopiero po potwierdzeniu gotowości organizacyjnej i formalnej do realizacji inwestycji: weryfikacji wykonawcy, umowy i dokumentów przez operatora, którym jest gmina lub WFOŚiGW. Chroni to beneficjenta przed pobraniem środków przez nierzetelnego wykonawcę przed rozpoczęciem prac.
Od początku programu Czyste Powietrze, który ruszył we wrześniu 2018 r. podpisano 940 tys. umów o dofinansowanie , a wypłaty osiągnęły prawie 19 mld zł. Beneficjenci programu zrealizowali ponad 551 tys. inwestycji, w tym wymienili 450 tys. kopciuchów.
Ogłoszenie o wydłużeniu terminu naboru wniosków o dofinansowanie w ramach części 5) Programu Priorytetowego „Czyste Powietrze” (dalej: „Program”) dla Beneficjentów, których dotyczy wznowienie naboru wstrzymanego 28.11.2024 r.
Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej we Wrocławiu ogłasza, że ulega zmianie termin naboru wskazany w ogłoszeniu o zmianie programu priorytetowego „Czyste Powietrze” w zakresie części 5) Programu, obowiązującego od dnia 15 lipca 2025 r. w zakresie wydłużenia terminu naboru wniosków o dofinansowanie.
Nabór wniosków o dofinansowanie dla kotłów gazowych wydłuża się do 17.11.2025 r.
Zmianie ulega zapis Regulaminu naboru wniosków o dofinansowanie przedsięwzięć w formie dotacji w ramach części 5) Programu dotyczący daty zakończenia naboru wniosków o dofinansowanie dla kotłów gazowych, z dnia 15.10.2025 r. na dzień 17.11.2025 r., jednak nie dłużej niż do wyczerpania dostępnych dla naboru środków finansowych.
Zmianie nie ulegają inne zapisy Programu oraz dokumentacji programowej ogłoszone z dniem 15 lipca 2025 r.
Ruszyły bezpłatne dyżury prawne dla pokrzywdzonych beneficjentów programu Czyste Powietrze. To okazja, aby zasięgnąć porady eksperta w przypadku problemów z nieuczciwym wykonawcą. Porady będzie można bezpłatnie zasięgnąć we Wrocławiu, w Wałbrzychu, Legnicy oraz Jeleniej Górze. Organizatorem spotkań jest Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej we Wrocławiu.
Dyżury wystartowały 22 września, a ich terminy są zaplanowane do końca roku. Będą odbywać się w siedzibie WFOŚiGW we Wrocławiu oraz Biurach Terenowych w Wałbrzychu, Legnicy i Jeleniej Górze. Na spotkanie z ekspertem może przyjść każdy, bez konieczności umawiania się. To okazja, aby za darmo uzyskać fachowe wsparcie np. w przypadku gdy wykonawca nie dotrzymał warunków umowy. Adwokaci będą dostępni do dyspozycji beneficjentów według następującego harmonogramu:
• Poniedziałki, godz. 8.00-11.00: Jelenia Góra
• Poniedziałki, godz. 12.30-15.30: Wałbrzych
• Wtorki, godz. 9:00-12.00: Legnica
• Środy, godz. 9.00-12.00: Wrocław
Wyjątkiem będzie dyżur 11 listopada w Legnicy, który odbędzie się 13 listopada, dyżur w Legnicy we wtorek 23 grudnia, który odbędzie się w godzinach 8.00-11.00 oraz dyżur we Wrocławiu 24 grudnia, który odbędzie się dzień wcześniej – 23 grudnia w godz. 12.30-15.30.
Konsultacje służą m.in. udzieleniu osobom potrzebującym wsparcia wskazówek dotyczących dalszych działań wobec wykonawców, którzy nie realizują inwestycji mimo otrzymania zaliczek w ramach umów dotacyjnych z prefinansowaniem. WFOŚiGW we Wrocławiu zachęca do skorzystania z pomocy prawnej.
Po wcześniejszym czasowym zawieszeniu wybranych kotłów na pellet na Liście zielonych urządzeń i materiałów (ZUM) w ramach programu Czyste Powietrze, wszystkie urządzenia zostały ponownie dopuszczone do dofinansowania. Decyzja ta została podjęta przez IOŚ-PIB po uzyskaniu stosownych wyjaśnień od producentów, które potwierdziły zgodność kotłów z wymaganiami programu.
Dotychczasowe kontrole przeprowadzone przez Wojewódzkie Fundusze Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (WFOŚiGW) nie wykazały nieprawidłowości związanych z tymi urządzeniami. Zainteresowani mogą ponownie składać wnioski o dofinansowanie na zakup kotłów na pellet, które znajdują się na Liście ZUM.
Przypominamy, że konstrukcja kotłów na biomasę, objętych dotacją z programu Czyste Powietrze, nie może umożliwiać instalacji niedozwolonych elementów, takich jak ruszt awaryjny czy przedpalenisko, bo stanowi to naruszenie zasad programu i może skutkować utratą prawa do dofinansowania.
Ministerstwo Klimatu i Środowiska informuje, że w związku z podejrzeniami naruszeń, dotyczącymi braku zgodności z wymogami regulaminu programu Czyste Powietrze, czasowo zawieszono wybrane kotły na pellet znajdujące się na Liście Zielonych Urządzeń i Materiałów (lista ZUM).
Decyzja o czasowym zawieszeniu została podjęta przez Instytut Ochrony Środowiska – Państwowy Instytut Badawczy (IOŚ-PIB) we współpracy z Narodowym Funduszem Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, na podstawie publicznie zgłaszanych podejrzeń, że wybrane kotły na pellet mogą umożliwiać instalację niedozwolonego elementu jakim jest ruszt awaryjny. Stanowi to naruszenie zasad programu Czyste Powietrze oraz regulaminu listy ZUM. Zawieszenie dotyczy 31 pozycji na liście ZUM na 2561 kotłów, na których możliwe jest otrzymanie dofinansowania z NFOŚiGW.
Producenci mają możliwość złożenia uzupełnionej dokumentacji oraz przedstawienia dodatkowych wyjaśnień w celu przywrócenia urządzeń na listę. Proces ten odbywa się zgodnie z zasadami transparentności i równego traktowania wszystkich podmiotów.
Lista ZUM jest kluczowym narzędziem wspierającym realizację programu Czyste Powietrze i będzie na bieżąco aktualizowana w oparciu o wyniki weryfikacji technicznej i środowiskowej.
Zmiany regulaminu listy ZUM wprowadzone od 29 kwietnia 2025 r. wprowadziły obowiązek pisemnego oświadczenia producenta, że kocioł nie ma możliwości montażu rusztu awaryjnego.
Spalanie nieprzeznaczonych paliw w kotle na pellet przy użyciu rusztu awaryjnego, zmienia parametry procesu, powodując wysokie emisje pyłów i zanieczyszczeń, co niweczy cele ekologiczne programu. Dodatkowo takie rozwiązanie wprowadza konsumentów w błąd, gdyż kotły sprzedawane jako ekologiczne mogą w rzeczywistości działać jak tradycyjne „kopciuchy”, co jest niezgodne z ideą transformacji energetycznej.
W ramach najbliższej aktualizacji regulaminu listy ZUM wprowadzone zostaną również dodatkowe mechanizmy zabezpieczające przed wpisywaniem urządzeń, które nie spełniają wymogów programu Czyste Powietrze. Brak możliwości instalacji rusztu awaryjnego będzie musiał być potwierdzony przez niezależne laboratorium akredytowane do badań kotłów. Natomiast w przypadku poświadczenia nieprawdziwych informacji przez producenta urządzenia wpisywanego na listę ZUM, wszystkie urządzenia tego producenta będą podlegały wykluczeniu z listy na okres co najmniej 2 lat.
Do 31 sierpnia 2025 roku trwa przyjmowanie wniosków w programie Czyste Powietrze od osób, które poniosły koszty inwestycji i nie zdążyły złożyć wniosku przed zawieszeniem programu w ubiegłym roku.
Okres przejściowy daje możliwość uzyskania dotacji w ramach programu Czyste Powietrze za wydatki poniesione już od 28 maja 2024 r. To propozycja dla tych, którzy z różnych powodów nie zdążyli złożyć wniosku o dofinansowanie przed zawieszeniem poprzedniego naboru 28 listopada 2024 r.
Wnioski składane przez GWD w okresie od 1.08.2025 r. do 31.08.2025 r. będą przyjmowane warunkowo, ponieważ trwa proces zmiany programu. Nie ma to wpływu na składanie w systemie wniosków na warunkach okresu przejściowego, natomiast ostateczna decyzja w sprawie udzielenia dofinansowania będzie mogła być podjęta po finalnym zatwierdzeniu zmian w Programie przez Zarząd NFOŚiGW.
Od 1 września 2025 r. termin ponoszenia kosztów kwalifikowanych w nowym programie Czyste Powietrze będzie liczony według zasady: nie wcześniej niż 6 miesięcy przed datą złożenia wniosku o dofinansowanie. Koszty poniesione wcześniej, jak i przed oddaniem budynku do użytkowania, nie będą kwalifikowane.
Informujemy, że udostępniliśmy drugi nr kontaktowy do punktów konsultacyjno-informacyjnych Czyste Powietrze dla mieszkańców gmin, z którym Stowarzyszenie ma podpisane umowy/ porozumienia:
W okresie 04.08.2025 – 08.08.2025 dla mieszkańców będzie dostępny wyłącznie nowy nr: 883 270 782.
W okresie 11.08.2025 – 14.08.2025 dla mieszkańców będzie dostępny wyłącznie nr: 784 737 516.
